Góry Izerskie

Dzika kraina Izery

Lokalizacja

Góry Izerskie są najbardziej na zachód wysuniętym pasmem Sudetów. W większości swej imponującej powierzchni leżą na terenie Czech. W Polsce mieszczą się "tylko" dwa pasma (Wysoki i Kamienicki) z tych wyjątkowo rozległych gór. Na wschodzie granicą z Karkonoszami jest Przełęcz Szklarska (886 m n.p.m.), oraz głębokie doliny Kamiennej (w Polsce) i Mumlavy oraz Jizery (w Czechach). Granicy tej można nie zauważyć, kierując się tylko obserwacją krajobrazu, ponieważ Karkonosze wraz z czeskim Pogórzem Karkonoskim oraz z Górami Izerskimi zachodzą na kształt puzzli na siebie. Stanowią też geologicznie jedną całość.

Na zachodzie granicą Gór Izerskich jest Brama Żytawska, a od południowego-zachodu Nysa Łużycka, płynąca przez Liberec. Za Libercem, na południe leżą Góry Łużyckie (nie będące już, według niektórych ocen, jednak pasmem Sudetów, choć wchodzące w obręb tego samego większego pasma - Masywu Czeskiego), oraz, wyraźnie odrębna część Gór Łużyckich: Jestedstko - kozakovsky hrebet, będący także, według niektórych ocen, osobnym regionem.

Na północy i północnym-zachodzie przechodzą gwałtownym uskokiem w Pogórze Izerskie. Na północnym wschodzie graniczą z Kotliną Jeleniogórską i Doliną Bobru.

Opis

Góry Izerskie tworzy szereg równoległych grzbietów o orientacji wschodnio-zachodniej z lekkim odbiciem na południowy zachód. Nie zachodzą one równolegle na siebie, podążając w stronę południowo-zachodnią od Piechowic (w Polsce) do Liberca (Czechy) w największej rozpiętości osiągając (co charakterystyczne, ukośnie - w poprzek grzbietów) 45 km i szerokości maksymalnej około 30 km. Dzięki temu obszarem porównywalne są do całych Karkonoszy, Jesioników, czy też masywu połączonych Gór Bystrzyckich i Orlickich.

Do głównych i wyraźnie odrębnych grzbietów zalicza się w Polsce Grzbiet Kamienicki i Wysoki, a po stronie czeskiej Stredni oraz Vlaszski hreben i Jindrzichovicky hreben na północno-zachodnim krańcu. Reszta gór składa się, z trudnych do pogrupowania w grzbiety, masywów i rozległych, oraz (charakterystycznych dla Gór Izerskich) bardzo wysoko położonych płaskich dolin, polan i hal.

Szczyty

Grzbiet Wysoki: Wysoka Kopa 1126 m n.p.m., Wysoki Kamień 1058 m n.p.m., Zwalisko 1047 m n.p.m., Stóg Izerski 1107 m n.p.m., Smerek 1123 m n.p.m.

Grzbiet Kamienicki: Kamienica 973 m n.p.m. i Sępia Góra 828 m n.p.m leżąca nad samym Świeradowem.

W Czechach: Smrk 1124 m n.p.m., Jizera 1122 m n.p.m., Czerna hora 1084 m n.p.m., Sneżne veżiczky 1055 m n.p.m., Holubnik 1070 m n.p.m., Ptaci kupy 1013 m n.p.m., Jejeni strań 1018 m n.p.m., Bukovec 1005 m n.p.m.

Miejscowości

Po polskiej stronie: Jakuszyce, Szklarska Poręba, Piechowice, Stara i Nowa Kamienica, Przecznica, Mirsk, Świeradów Zdrój, a na Przedgórzu Izerskim - Lubomierz, Wolimierz, Gryfów Śląski i Leśna. W Czechach: Harachov, Korzeniov, Jizerka, Nove Mesto, Hejnice, Frydland, Tanvald, Jablonec, Desna, Josefuv Dul, Bedrzichov, Liberec.

Atrakcje

Turystyka
Ze względu na powierzchnię i walory widokowe, oraz ciekawostki geologiczne teren bardzo atrakcyjny turystycznie. Na trasy wycieczkowe poleca się zwłaszcza szlaki szczytowe po paśmie Wysokim i Kamienickim oraz wzdłuż doliny Izery.

Warte zwiedzenia pieszo są także najwyższe szczyty po stronie czeskiej.

Ponadto warto zwiedzić wsie w czeskich górach Izerskich, a szczególnie Jizerkę (wieś - skansen) ze względu na ich niepowtarzalny klimat i przepiękną okolicę.

Sport
Teren Gór Izerskich jest najlepszym w całych Sudetach terenem tras rowerowych o pełnej skali trudności. Zarówno po stronie polskiej jak i czeskiej są wytyczone oznakowane trasy rowerowe.

Po stronie czeskiej znajduje się większa liczba zwykłych dróg, oraz wyasfaltowanych ścieżek. Rower jest tutaj bez wątpienia najlepszym środkiem poruszania się przy letniej aurze.

Natomiast podczas trwającej tutaj blisko pół roku zimy najlepiej poruszać się na nartach biegowych lub śladowych. Znajdują się tu, w Polsce najlepsze, a w Czechach jeszcze porównywalne z trasami Gór Orlickich i Karkonoszy, tereny do uprawiania narciarstwa biegowego. W Bedzrichovie obok Liberca i w Jakuszycach odbywają się corocznie długodystansowe biegi (Bieg Piastów i Jizerska Pedesatka). Ponadto często odbywają się tutaj inne imprezy i zawody sportowe. Ratraki przygotowują liczne trasy, warto też udać się samemu z mapą na rekonesans po sieci leśnych dróg.

W Jakuszycach, Świeradowie, oraz w Korzeniowie, Desnej i Bedrzichovie znajdują się wyciągi narciarskie. Jednakże tutejsze wyciągi i nartostrady są krótsze niż w Karkonoszach choć panują tutaj, podobnie jak tam, prawie zawsze dobre warunki śniegowe.

W Jakuszycach tradycyjnie wizytują zimą "psiarze" z psami pociągowymi, których wabi długa i śnieżna zima, oraz klimat najbardziej przybliżony do surowego klimatu północy, a także tereny idealne wprost do używania psich zaprzęgów.

Zabytki i miejsca warte zobaczenia
Warto zwiedzić wszystkie najwyższe szczyty, będące zarazem świetnymi punktami widokowymi na Góry Izerskie i Karkonosze. Ponadto warto zwiedzić miejscowości Gór Izerskich, a w nich zwłaszcza muzeum szkła w Harachowie i Muzeum Ziemi w Szklarskiej Porębie, kompleks uzdrowiskowy w Świeradowie Zdroju, oraz jedno z większych zoo w Europie - w Libercu, a także Zamek Czocha nad zalewem i przełomem Kwisy i zamek we Frydlandzie, który był inspiracją dla Kafki do napisania słynnej powieści pod tym tytułem ("Zamek"). Warto także odwiedzić rezerwaty utworzone na torfowiskach: na Hali Izerskiej, oraz drugi - niedaleko Jizerki, a także rezerwat "Krokusy na Górzyńcu" nad Piechowicami. Godne obejrzenia są też olbrzymie zalewy górskie po czeskiej stronie. Dają one pojęcie o ogromie wody, jaką gromadzą góry.

Nad Szklarską Porębą, na szosie do Świeradowa znajduje się słynny "zakręt śmierci", będący także jednym z punktów na jednej z licznych oznakowanych tras rowerowych.

Klimat

Klimat Gór Izerskich jest bardzo zróżnicowany - głębiej w górach zimny, wysokogórski o wysokich opadach letnich i zimowych (nawet do 1500 mm), oraz niskich temperaturach rocznych. Charakterystyczne dla tych gór są długie i śnieżne zimy. Śnieg w dolinie Izery - w lesie i na otaczających ją zboczach zalega aż do maja.

Na Hali Izerskiej znajduje się polski biegun zimna, lecz, co ciekawe, z powodu wystawienia na słońce i na ciepłe wiatry zachodnie podczas odwilży, śnieg tutaj stosunkowo (jak na te góry) szybko się kończy.

W lecie kulminacja opadów w lipcu, połączona z gwałtownymi burzami.

Flora

W Górach Izerskich znajduje się najniższe w Polsce piętro kosówki i hal górskich - Hala Izerska, oraz Mała Hala Izerska (na której mieści się pod stożkiem Bukovca czeska wieś Jizerka).

Fauna

Dziki, jelenie, lisy, itp.

Widziano orła bielika, ale zapewne gniazdo ma w Karkonoszach.