Historia regionu w datach

Prehistoria

100tys. - 1700 r. p.n.e. (epoka kamienia łupanego)

Faktycznie bardzo długi okres od paleolitu po neolit. Szacuje się, że już 100 tysięcy lat temu na tym terenie żyli neandertalczycy, po których pozostały ślady w jaskiniach Połomu (Góry Kaczawskie).
Wędrówki ludności trwały w okresach pomiędzy zlodowaceniami.

1700-700 r. p.n.e. (epoka brązu)

Początek epoki związany jest z pierwszym osadnictwem na tym terenie. Na około 1200 r. p.n.e. szacuje się początki kultury kultury przedłużyckiej. Z tego okresu znaleziono ślady w okolicach Jeleniej Góry.

Od 700 r. p.n.e. (epoka żelaza)

Epoka żelaza rozpoczęła się w VII w. p.n.e. Związany jest z nią rozwój kultury łużyckiej wznoszenie grodów i obronnych wsi. Około IV w. p.n.e. rozpoczął się rozwój kultury prasłowiańskiej. W użyciu znalazły się koło garncarskie i dymarki. Rozwinęły się również kontakty z Rzymem. W połowie pierwszego tysiąclecia naszej ery ukształtowały się plemiona słowiańskie, oparte na rządach wojskowych i związkach plemiennych. Tereny Śląska były najeżdżane przez Gotów, Hunów i Awarów. Szacuje się, że w tym okresie powstało wiele nazw lokalnych, mających zastosowanie do dzisiaj.

II w.

Pierwsza wzmianka o Strzegomiu, który został zaznaczony na mapie Ptolemeusza.

Wczesne średniowiecze

czyli do końca politycznej hegemonii Śląska

V-X w.

Na Przedgórzu Sudeckim żyło plemię Ślężan. W Kotlinie Jeleniogórskiej i Kłodzkiej plemię Bobrzan. Zaczęła się epoka wznoszenia grodów.

IX w.

Kształtowanie się równolegle państwa Piastów i Przemyślidów

847 r. Wzmianka Geografa Bawarskiego o plemionach zamieszkujacych tereny Śląska.
871-94 r. Panowanie Świętopełka w państwie Wielkomorawskim. Obejmowało ono miedzy innymi Czechy i Łużyce.

X w.

Przyłączenie Śląska, a więc i części Sudetów do państwa Mieszka I. Ziemia Kłodzka była jednak pod władaniem Sławnikowiczów, a następnie Przemyślidów.

906 r. Rozpad państwa Wielkomorawskiego wskutek najazdów węgierskich.
929 r. Czechy stają się lennem niemieckim po uznaniu zwierzchnictwa królów niemieckich.
965 r. Spotkanie czeskiej księżniczki Dobrawy z Mieszkiem I, które zakończyło się ślubem i przyjęciem chrześcijaństwa przez Mieszka I i Polskę.
981 r. Pierwsza wzmianka o Kłodzku, będącym wtedy własnością Sławnikowiców.
995 r. Wymordowanie i wygnanie Sławnikowiców przez Przemyślidów z ich ziem (tzw. państwo libickie obejmujące także Ziemię Kłodzką).

XI w.

1000 r. Powstało biskupstwo we Wrocławiu.
1002 r. Zajęcie przez Bolesława Chrobrego Łużyc. Budowa grodów Szczerby i Karpień, w Bardzie i w Miedzylesiu.
1003 r. Zajecie przez Chrobrego Czech i Moraw.
1005 r. Pokój pod Poznaniem, w którym po walkach polsko-niemieckich Chrobry zrzekł się Łużyc.
1010 r. Przejście Bolesław Chrobrego przez Karkonosze - albo Bramą Lubawską, albo przez Równię pod Śnieżką.
1011 r. Kraj Śleżan i Dziadoszan spustoszony przez wojska czeskie i niemieckie.
1017 r. Obrona Niemczy przed wojskami niemieckimi, zakońcozna powodzeniem.
1018 r. Pokój w Budziszynie na mocy którego Łużyce znowu stały się polskie.
1031 r. Utrata Moraw na rzecz Czech i Łużyc na rzecz Niemiec.
1038-39 r. Najazd czeskiego księcia Brzetysława I daleko w głąb Polski aż po Gniezno.
1039 r. Oblężenie Niemczy przez wojska Brzetysława I.
1041 r. Zatwierdzenie przez cesarza Henryka III zaboru Śląska przez Czechy.
1063 r. Powstanie biskupstwa w Ołomuńcu na Morawach.
1076 r. Górne Łużyce po podziale stały się lennem czeskim, a Dolne Łużyce niemieckim.
1080 r. Ziemi Kłodzka jako posag czeskiej księżniczki Judyty zaślubionej Władysławowi Hermanowi przyłączona do Polski.
1093 r. Najazd Brzetysława II na Śląsk.

XII w.

1114 r. Walki księcia czeskiego Sobiesława o Ziemię Kłodzką.
1115 r. Zawarcie nad Nysą Kłodzką pokoju pomiędzy Bolesławem Krzywoustym a czeskim księciem Władysławem po wojnie trwającej od 1102 r.
1121-31 r. Fundacja Piotra Wołosta klasztoru kanoników regularnych św. Augustyna na Ślęży.
1137 r. Pokój polsko-czeski w Kłodzku. Ustalono granicę przyznając Śląsk (po Bardo) stronie polskiej a Ziemię Kłodzką i Opawską czeskiej.
1138 r. Testament Bolesława Krzywoustego o podziale dzielnicowym.
1155 r. Bulla papierza Hadriana IV wspomina o grodach kasztelańskich na Śląsku. Wymienia m.in. Grodziec, Świny, Wleń, Strzegom.
1158 r. Przekazanie Łużyc Czechom przez cesarza Fryderyka Barbarossę.
1163 r. Tereny obecnego Dolnego Śląska przeszły pod władanie Bolesława Wysokiego (wnuka Bolesława Krzywoustego). Był to pierwszy podział Śląska na Dolny i Górny (który przypadł Mieszkowi Plątonogiemu).
1175 r. Fundacja Bolesława Wysokiego opactwa cystersów w Lubiążu. Chociaż to poza Sudetami ważne jest to, że Cystersi przywieźli z Saksonii nowe technologie i rozpoczęli budowle z cegły na Śląsku.
1180 r. Biskup Henryk Przemyślida sprowadza do Kłodzka joanitów.
1189 r. Komandoria Joanitów założona w Tyńcu nad Ślężą. Później powstały także w Strzegomiu i w Złotoryi.

XIII w.

1211 r. Prawa miejskie nadane Złotoryi.
1212 r. Nadanie praw miejskich Lwówkowi. Zarówno Złotoryja jak i Lwówek powstały poprzez osadnictwo niemieckie.
1227 r. Fundacja klasztoru cystersów w Henrykowie.
1241 r. Śmierć na Legnickim Polu Henryka II Pobożnego w bitwie z Mongołami.
1242 r. Przejęcie władzy na Śląsku (na zachodzie aż po Kwisę) przez Bolesława Rogatkę, księcia legnickiego.
1243 r. Bolesław Rogatka współrządzi ze swoim bratem Henrykiem III.
1245 r. Podział Śląska na księstwa wrocławskie i legnickie.
1260 r. Odłączenie od Ziemi Kłodzkiej okolic Broumova.
1268 r. W latach 1268-73 powstała "Księga henrykowska" będąca najstarszym zabytkiem piśmiennictwa polskiego (pierwsze zdanie napisane po polsku).
1278 r. Ziemi Kłodzka staje się lennem Henryka IV Probusa, księcia wrocławskiego.
1281 r. Sprowadzenie prze Bernarda księcia lwóweckiego joanitów do Cieplic, którym nadał ziemie w dolinie Kamiennej.
1286 r. Przejście okolic Jeleniej Góry w obręb księstwa świdnicko-jaworskiego.
1290 r. Powstało księstwo Świdnickie. Równoznaczne jest to z końcem politycznej hegemonii Śląska. Powstało w Nysie państwo biskupie. Ziemia Kłodzka opnownie włączona w obręb Korony Czeskiej.
1292 r. Fundacja Bolka I Surowego opactwa cystersów w Krzeszowie.
1296 r. Przemyślidzi podporządkowali sobie na 10 lat Śląsk (księstwa zostały).

Późne średniowiecze

XIV w.

1301 r. Rozpad księstwa Bolka I Surowego na księstwa świdnickie, jaworskie i ziębickie.
1306 r. Koniec czeskiego wpływu na Śląsku związany ze zmianą dynastii w Czechach z Przemyślidów na Luksemburgów.
1308 r. Książe Henryk jaworski uzyskuje część Łużyc (okolice doliny Kwisy i Żytawy).
1320 r. Korekta granic. Śląsk kończy się na Kwisie i Bobrze. Łużyce są ponownie czeskie. Później Henryk jaworski otrzymał czeskie Karkonosze, oraz ziemię głogowską za zrzeczenie się resztek Łużyc.
1337 r. Przejęcie przez Bolka II, księcia ziębickiego Ziemi Kłodzkiej.
1339 r. Kazimierz Wielki zrzeka się praw do Śląska.
1342 r. Państwo biskupie utrzymuje suwerenność na podstawie osobnej umowy z Czechami.
1346 r. Powstaje Związek Miast Łużyckich powołany do zwalczania zbójcerzy. Obejmował taki miasta jak Zgorzelec, Lubań, Żytawa i przetrwał do 1815 r.
1366 r. Pierwsze zezwolenie na budowę sztolni w Starym Zdroju (dzisiejszy Wałbrzych) wydane przez Bolka II Małego.
1368 r. Umiera Bolko II. Był ostatnim władającym samodzielnie Piastem na Śląsku.
1377 r. Utworzenie przez cesarza Karola IV księstwa zgorzeleckiego.
1392 r. Śmierć księżnej Agnieszki, wdowie po Bolku II. Księstwo świdnicko-jaworskie przypada koronie czeskiej.
1399 r. Na ten rok datuje się powstanie najstarszej części "Psałterza floriańskiego" w klasztorze augustianów w Kłodzku.

XV w.

1419 r. Początek wojen husyckich. Trwały one do 1434 roku.
1425 r. Zajęcie przez husytów Radkowa, Barda i Kamieńca Ząbkowickiego.
1426 r. Wojska husyckie dotarły pod mury Strzelina.
1427 r. Zdobycie przez husytów Kamiennej Góry; zniszczenie opactwa w Krzeszowie przez Hermana Czetryca - właściciela Wałbrzycha.
1428 r. Wiosną rozpoczęła się wielki najazd husytów na Śląsk pod wodza Prokopa Wielkiego (Łysego). Husyci zdobyli większość miast i zamków.
1429 r. Wojska husyckie najechały Łużyce.
1429 r. Pierwsze zdobycie i zniszczenie Strzelina przez husytów.
1432 r. Drugie zdobycie Strzelina.
1434 r. Wojska husyckie po raz drugi najechały Łużyce.
1458-69 r. Walki o Ślask i Łużyce króla czeksiego Jana z Podbieradu (husyty) z Maciejem Korwinem, królem Węgier.
1463 r. Zdobycie przez Jana z Podbieradu zamku w Bolkowie.
1471-90 r. Rządy na Śląsku Macieja Korwina.
1475 r. Powstanie pierwszego śląskiego sejmu złożonego z trzech kurii - książąt, rycerstwa i mieszczaństwa.

Od 1500 do 1900 r.

XVI w.

1516 r. Początek austriackich Habsburgów na Śląsku.
1561 r. Pierwsze informacje o kopalni na terenie dzisiejszego Wałbrzycha - w Białym Kamieniu. Później powstały kopalnie w Starym Zdroju i Sobięcinie (wszystko dzisiejsze dzielnice Wałbrzycha).
1572 r. Źródła o eksploatacji rud cyny w okolicach dzisiejszego Świeradowa.
1598 r. Granica między Hrabstwem Kłodzkim a Czechami przesunięta z grzbietu Gór Bystrzyckich w dolinę Dzikiej Orlicy.

XVII w.

1616-48 r. Wojna trzydziestoletnia na Śląsku, który w większości opowiedział się za protestantyzmem. Olbrzymie zniszczenia miast, wsi i zamków.
1620 r. Szlachta czeska wybita prawie cała pod Białą Górą.
1622 r. Przejście Lisowczyków przez Śląsk. Dużo zniszczeń. Tłumienie buntów chłopskich.
1623 r. Ferdynand II przekazuje Hrabstwo Kłodzkie Karolowi, biskupowi Wrocławia.
1648 r. Pokój westfalski kończący wojnę 30-letnią. Silny ruch konreformacyjny. Protestantom zezwolono na budowę tylko 3 kościołów (Kościoły Pokoju), z kórych do dzisiaj zachowały sie dwa - w Świdnicy i w Jaworze.
1650 r. Przywrócenie przywilejów Ziemi Kłodzkiej przez Ferdynanda IV.
1654 r. Odebranie protestantom świątyń w ksiestwie świdnicko-jaworskim. Na pograniczu Łużyc i księstwa brzesko-legnickiego powstają tzw. kościoły ucieczkowe i graniczne.
1681 r. Powstała kaplica św. Wawrzyńca na Śnieżce. Była zbudowana na tym terenie przez Schaffgotschów, którzy w ten sposób miedzy innymi podkreślili swoje prawa do tego terenu.

XVIII w.

1707 r. Układ w Altranstadt pomiędzy cesarzem austriackim a królem Szwecji, po którym zezwolono na budowę na Śląsku sześciu dalszych kościołów protestanckich (Kościoły Łaski). Do dziś pozostały w Jeleniej Górze (tzw. Garnizonowy) oraz w Kamiennej Górze.
1740-42 r. Pierwsza wojna śląska. Austria i Prusy starły się o Śląsk ze względu na pretensje Fryderyka II króla Prus do tronu austriackiego, na którym po śmierci Karola VI zasiadła Maria Teresa.
1741 r. Klęska Austriaków pod Małujowicami. Był to kluczowy punkt pierwszej wojny śląskiej, po którym stracili oni na rzecz Prus Śląsk.
1744 r. Początek drugiej wojny śląskiej zainicjowany przez stronę pruską.
1745 r. Pokój w Dreźnie, 25 grudnia kończący druga wojnę śląską.
1756 r. Początek wojny siedmioletniej (trzeciej wojny śląskiej). Wojny śląskie pociągnęły ze sobą spadek znaczenia regionu zarówno pod względem rzemiosła, jak i handlu i wydobycia.
1760 r. Zdobycie twierdzy kłodzkiej przez austriaków.
1763 r. Podpisanie pokoju kończącego wojnę siedmioletnią.
1764 r. Rozpoczęto budowę twierdzy w Srebrnej Górze. Budowę zakończono w 1777 r. Był to jeden w głównych punktów (obok twierdzy kłodzkiej) które Fryderyk II budował w celu obrony Śląska przed Austrią.
1776 r. Pierwsze próby koksowania węgla w okolicach Wałbrzycha. Później koksownictwo rozwinęło się bardzo szybko na terenie Sobięcina.
1778 r. Rusza połączenie dyliżansowe nowym traktem z Kamiennej Góry do Kowar. Zniszczenia na Ziemi Kłodzkiej wskutek tzw. wojny ziemniaczanej.
1787 r. Budowa budy pasterskiej na Hali Szrenickiej.
1790 r. Fryderyk Wilhelm II wznosi forty w Górach Bystrzyckich i Stołowych.
1793 r. Powstanie tkaczy na Przedgórzu i Pogórzu Sudeckim.

XIX w.

1800 r. Podróz przyszłego prezydenta USA Johna Quincy Adams'a po Ślasku. Zwiedził on szereg miast i miejsc w Sudetach (w tym Śnieżkę). Wrażenia swoje opisał w "Letters od Silesia".
1806-07 r. Oblężenie twierdzy w Srebrnej Górze i twierdzy kłodzkiej przez wojska napoleońskie.
1807 r. Wygrana bitwa pod Strugą (okolice Szczawienka) przez polskich lansjerów Legii Polsko Włoskiej (znanych bardziej jako ułanów Legii Nadwiślańskiej) nad oddziałami pruskimi. Uwolnienie chłopów z poddaństwa.
1810 r. Konfiskata majątków i sekularyzacja ziem zakonnych. Koniec znaczenia ekonomicznego zakonów na Śląsku. Likwidacja państwa biskupiego we wschodniej części Sudetów.
1813 r. Bitwa rosyjsko-napoleońska w okolicach Legnicy zakończona porażką wojsk "małego cesarza".
1817 r. Powstanie "Korpusu Przewodników Górskich i Tragarzy Lektyk i Bagaży", którzy zajmowali się wnoszeniem turystów w górne partie Karkonoszy.
1824 r. Adaptacja kaplicy na Śnieżce do celów turystycznych. Był to pierwszy turystyczny obiekt w Karkonoszach.
1837 r. Osiedlenie się góralów tyrolskich w okolicach dzisiajszych Mysłakowic.
1843 r. Rusza połączenie kolejowe Wrocław-Świebodzice.
1844 r. Powstanie tkaczy śląskich.
1853 r. Pierwszy strajk górników w Wałbrzychu.
1855-57 r. Budowa "Drogi Głodu" z Kamiennej Góry do Kowar przez Przełęcz Kowarską.
1870 r. "Kulturkampf" - pruska walka z polskością i słowiańskowścia na Śląsku.
1873 r. Otwarcie połączenia kolejowego z Wrocławia do Barda.
1875 r. Otwarcie połączenia kolejowego do Międzylesia.
1880 r. Powstanie RGV (Riesengebirgsverein) - Towarzystwa Karkonoskiego, pierwszej takiej organizacji w Sudetach. Później powstały analogiczne organizacje na Ziemi Kłodzkiej (Towarzystwo Gór Kłodzkich) i w Górach Sowich.
1880/05 r. Pierwsze zjazdy narciarskie w Karkonoszach na nartach przywiezionych ze Skandynawii.
1897 r. Powódź w dorzeczach Bobru i Kwisy. Stała się ona impulsem do budowania zbiorników retencyjnych. Powódź w 1903 r. dostarczyła kolejnych argumentów.
1899 r. Pierwsze zawody narciarskie w okolicach Szklarskiej Poręby.
1891 r. Ruszyla huta niklu w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich.

XX i XXI wiek

1900 r. Powstało obserwatorium meteorologiczne na Śnieżce. W Szklarskiej Porębie powstał pierwszy na Śląsku klub narciarski.
1903 r. Wielka powódź w górach i na terenie podgórskim (też i we Wrocławiu).
1905 r. Doprowadzenie Drogi Jubileuszowej na Śnieżkę z okazji 25-lecia RGV.
1910 r. Otwarcie w Szczawnie Zdroju największego na Śląsku Domu Zdrojowego.
1923 r. Utworzenie pierwszego w Karkonoszach i Sudetach rezerwatu przyrody w Małym Śnieżnym Kotle.
1933 r. Sukcesywne zniemczanie słowiańskich nazw pozostałych na Śląsku, będące wynikiem polityki hitlerowskiej na tych ziemiach.
1940 r. Powstał Gross-Rosen, hitlerowski obóz koncentracyjny w Rogoźnicy pod Strzegomiem. Posiadał on wiele filii na terenie Sudetów.
1959 r. Powstanie Karkonoskiego Parku Narodowego.
1959 r. Powstanie na szczycie Karkonoszy "Drogi Przyjaźni Polsko-Czechosłowackiej" będacej oznaką lekkiego rozmrożenia polityki przygranicznej.
1975 r. Reforma administracji. Likwidacja powiatów i powstanie województw: jeleniogórskiego, wałbrzyskiego, legnickiego.
1993 r. Powstanie Parku Narodowego Gór Stołowych.
1997 r. Wielka powódź w Sudetach (zwłaszcza środkowych i wschodnich) oraz na terenach podgórskich.
1999 r. Wszedł w życie nowy podział administracyjny w Polsce. Polskie Sudety objęte zostały dwoma nowymi województwami - dolnośląskim i opolskim w miejsce województw jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i opolskiego.

---

Powyższe kalendarium nasycone jest głównie datami związanymi z dziejami Śląska, oraz z dziejami Polski. Związane jest to z pewnym brakiem dostępu do treściwych opracowań dotyczących terenów leżących na terenach dzisiejszych Czech i Niemiec. Mamy jednak ciągle na uwadze opracowanie zarówno kalendarium jak i całego działu historycznego w sposób syntetyczny traktujący o całym regionie. Mamy także świadomość, że nie wszystkie istotne daty zdołaliśmy zawrzeć. Osoby posiadające stosowną wiedzę i chęci do opracowania i dokończenia tego, co jest zapraszamy do współpracy.

Komentarze: (2)

Dodaj komentarz | Forum

Imię i nazwisko: E-mail: Tekst: Suma liczb 6 i 9: (Anty-spam)

mirek mirek1529(@)poczta.onet.pl - 2008-12-14 09:29:07 - IP: 217...76

1933-jakie były jeszcze nazwy polskie?

m.maliner malinermaliner(@)hotmail.com - 2005-08-21 14:39:45 - IP: 83...150

jak wspaniale byloby, gdybyscie mogli rozbudowac te czesc - chetnie podlug systemu odniesien, nowych otwarc i rozwinietych poglebionych szczegolow. mamy na slasku, nawet w obrebie kotliny klodzkiej mnostwo kolekcji i przedmiotow, ktoreby zachecaly, jesli wplecione w taki wstep dotyczacy okolicy, do odwiedzin i ogladania, ponawania calego obszaru. np. w muzeum arsenalskim we wrocku sa "obrzedowe noze slimacznicowe awarow" a wiec wlasnie znalezione w naszej okolicy swiadectwa wspolzycie/ panowania awarskiego w okresie przedlacinskim. czemuzby wiec, chocby w ksztalcie "inteligentnych domyslow" i odtworzen, nie sptrobowac opisac w szczegolach, nawet obrazami tych ciekawych dawnych czasow?