Prasłowiańskie dzieje osadnictwa

Osadnictwo sudeckie ma bardzo odległą historię. Pierwsze ślady pobytu człowieka neandertalskiego odnaleziono w Jaskini Radochowskiej i Jaskini Połomu. Kolejne ślady człowieka na obszarze Sudetów pochodzące z paleolitu odkryto w Górach Bardzkich w okolicach Wojborza oraz w Górach Kaczawskich na terenie Konradówki. Były to buły krzemienne tzw., tłuki pięściowe, inne narzędzia oraz ślady ognisk.

Znacznie więcej znalezisk pochodzi z okresu neolitu z okolic Niemczy, Gniechowic, Tomic i Łagiewnik. Są to głównie domy (półziemianki) zaliczane do kultury lendzielskiej, czyli kultury ceramiki wstęgowej. Kultura lendzielska była to oryginalna, lokalna odmiana kultury nosząca nazwę grupy jordanowskiej (nazwa od Jordanowa Śląskiego). Jej śladem są oryginalne wyroby ceramiczne m.in. baran Jordanowski znajdujący się obecnie w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu.

W okresie tak zwanej, kultury przedłużyckiej (epoka brązu) na obszarach sudeckich w latach 1450-1200 p.n.e. pojawiły się plemiona prasłowiańskie. Nazwa kultury łużyckiej wywodzi się od pierwszych znalezisk dokonanych na terenie Łużyc. Związana była z osiadłymi plemionami rolniczymi. Z czasem wykształciły się jej lokalne odmiany, szczególnie widać to było w wyrobach ceramicznych. Najstarszymi śladami osadnictwa z okresu kultury łużyckiej jest usytuowany w Kłodzku - Książku wieloizbowy dom z paleniskiem, wzniesiony w konstrukcji sumikowo - łątkowej o wielkości około 30m i długości i 7 m szerokości..

Charakterystyczną cechą tej kultury były pochówki ciałopalne, w tym urnowe i popielnicowe. Najlepiej znane i zachowane dwa cmentarzyska kurhanowe znajdują się w Bukowym Lesie koło Piotrowic Polskich na Wzgórzach Strzelińskich powyżej Rezerwatu "Muszkowicki Las Bukowy" (składa się z 29 kurhanów) oraz powyżej grodziska w Będkowicach na zboczach Ślęży w obrębie rezerwatu archeologicznego (złożony jest z około 50 kurhanów).

Początkowo osadnictwo miało charakter rozproszony i koncentrowało się głównie w okolicach dolin rzecznych. Od schyłku epoki brązu powstają obronne osady grody. Jednym z największych skupisk był rejon Dzierżoniowa - Niemczy - Jordanowa Śl. - Strzegomia. Są to również najstarsze grody kultury łużyckiej. Grody te usytuowane były: w Strzegomiu na Górze Bazaltowej (całkowicie zniszczony na skutek eksploatacji kamieniołomu), w Witowicach na Wzgórzach Strzelińskich, w Niemczy, w Bratkowie oraz Kozicach nad Nysą Łużycką.

Ludność kultury łużyckiej trudniła się w handlu m.in. z imperium rzymskim, świadczą o tym liczne znaleziska pochodzenia rzymskiego takie jak: monety, wyroby rzemieślnicze, broń z brązu i żelaza, wyroby szklane.

Należy wspomnieć o ślężańskim ośrodku kultowym, który przetrwał do czasów chrześcijaństwa, obejmował Ślężę, Radunię i Wieżycę. Na szczycie Ślęży powstał kamienny krąg kultowy, otaczający miejsce poświęcone bóstwu słonecznemu, którego symbole znaleziono wyryte w starożytnych rzeźbach i skałach. Na Raduni zachował się podobny znacznie większy krąg kultowy, a na wieżycy fragment podobnego, mniejszego kręgu. Usytuowaniu ośrodka kultowego na szczytach masywu Ślęży sprzyjały warunki przyrodnicze- odosobniona grupa górska, mroczny las, rumowiska skalne. Na Ślęży oprócz miejsca kultowego istniał też gród, posiadający potężne umocnienia oraz dobrze ufortyfikowane dojście od strony Sobótki.

Obszar osadnictwa Ślężan sięgał od Widawy na północy., do Bystrzycy na zachodzie., Oławy na wschodzie., oraz Gór Bardzkich i ośrodkowego biegu Nysy Kłodzkiej na południu. W VI - V w p. n. e., Sudety w porównaniu z obszarem Dolnego Śląska, były prawie bezludne, po za nielicznymi osadami na pogórzach i przedgórzu. Najgęściej zaludnionym obszarem był Masyw Ślęży, Wzgórza Strzegomskie i Strzelińskie oraz Płaskowyż Głubczycki.

W epoce żelaza rozwinęła się produkcja żelaza, udoskonalono garncarstwo i tkactwo.

W okresie wpływów rzymskich nastąpił upadek kultury łużyckiej, a ściślej wchłonięcia jej przez kulturę pomorską. W ten sposób powstały plemiona prasłowiańskie i słowiańskie. Tutaj ważna jest uwaga, że pod pojęciem słowian i prasłowian kryje się wiele różnych plemion i kultur, które wbrew wspólnej nazwie nie stanowiły żadnej całości. Mit słowiańskości i prasłowiańskości ziem polskich o genezie międzywojennej był pielęgnowany za czasów PRL. Faktycznie nie można się jednak doszukiwać dziedzictwa polskości u żyjących na dzisiejszych terenach Rzeczpospolitej. Pierwsze spójne działania mające związek z późniejszym Królestwem Polski przypadają dopiero na wiek IX.

Komentarze: (3)

Dodaj komentarz | Forum

Imię i nazwisko: E-mail: Tekst: Suma liczb 8 i 7: (Anty-spam)

Radosław Wełyczko r.welyczko(@)interia.pl - 2010-01-24 14:11:06 - IP: 80...241

czytałem, że Słowianie pojawili się w Europie Środkowej w VII wieku n.e. Jeżeli tak, to trudno mówić o Prasłowianach z V wieku p.n.e.

m. maliner malinermaliner(@)hotmail.com - 2005-08-21 13:10:39 - IP: 83...150

bardzo ciekawe informacje i ladnie wykonana strona. czy moglibyscie pisac teksty mniej sztywno i "naukowo"? w koncu to my zwykli ludzie mamy to czytac, wiec nie o sztywnosc czy naukowosc nam idzie. ja sam nie wiem co to jest sumikowy typ konstrukcji domu, a wcale nie sadze, ze bede tego szukal. podpowiadalbym prostote raczej (mozna zawsze w nawiasach dopisac uczensze slowa!) -- pozdrawiam!

<bez nazwy> - 2005-03-09 18:00:45 - IP: 83...88

bardzo ciekawa strona