Turystyka w Sudetach
Dlaczego Sudety?
Sudety to kraina kontrastów. Tworzące je pasma górskie różnią się miedzy sobą geologicznie, krajobrazowo, a nawet klimatycznie. Tutaj znajdują się najstarsze (!) w Polsce Góry Sowie, jedyne w Europie góry płytowe - Góry Stołowe, najzimniejsze miejsce w Polsce (w Górach Izerskich), najbardziej zachmurzone, zamglone i najbardziej wietrzne Karkonosze. Tutaj znajduje się także Kotlina Kłodzka - największa w Polsce kotlina górska - oraz wiele wartych zobaczenia miejsc i zakątków.
Sudety to góry o krajobrazie zupełnie innym niż Beskidy i Bieszczady. Cechą większości tutejszych gór są spłaszczone szczyty i grzbiety oraz strome zbocza, które nadają im kopulaste kształty. Dlatego najtrudniejsze szlaki prowadzą zboczami, przy stosunkowo łatwych szlakach głównych (grzbietowych). Należy więc koniecznie przestudiować mapę przed wyruszeniem w trasę.
Tutejsza przyroda - zniszczona, co prawda, dużo bardziej niż w Beskidach i Bieszczadach - potrafi zaskoczyć oryginalnym pięknem. Istnieją tutaj ostoje pierwotnych lasów, chronione zazwyczaj rezerwatami, torfowiska wysokie (Góry Izerskie, Karkonosze, Góry Bystrzyckie). Ponadto można tu natknąć się na muflony.
Najlepsze trasy i widoki
Planującym wyprawę pieszą z plecakiem i noclegiem w schronisku warto zarekomendować wiele atrakcji:
- w Karkonoszach to przede wszystkim Śnieżka, Kocioł Łomniczki, schronisko "Samotnia" nad Małym Stawem oraz piękny widok z góry lub z dołu Śnieżnych Kotłów. Wędrować warto stosunkowo łatwym szlakiem grzbietowym, uważać należy jednak na ekstremalne wiatry i mgłę.
- w Górach Izerskich przede wszystkim przejście Wysokim Grzbietem oraz doliną Izery, a także widoki ze schroniska na Stogu Izerskim. Warto znaleźć się w Chatce Górzystów na Hali Izerskiej oraz w schronisku na Orlu, a także odwiedzić czeskie "Izery" ale to temat na osobny artykuł. Wypada tu jednak wspomnieć o Jizerce - położonej na blisko 900 m n.p.m. wiosce-skansenie.
- w Rudawach Janowickich trzeba znaleźć Kolorowe Jeziorka koło Marciszowa, szczyty: Sokolik, Krzyżna Góra, Skalniak, schronisko "Szwajcarka" (rewelacyjna drewniana budowla), ruiny zamku Bolczów oraz skały "Piec" i "Skalny Most". Z Rudaw warto udać się dalej, przez Przełęcz Kowarską, w Karkonosze. Jeśli ma się wystarczająco dużo czasu, można dojść górami przez Karkonosze i Izerskie aż do Świeradowa lub też odbić na czeską stronę i tam spędzić kilka dni.
- w Górach Kamiennych warto zobaczyć przede wszystkim największą ich część - Góry Suche. Pod najwyższym szczytem Waligórą leży schronisko Andrzejówka. Niech nie zmyli nikogo niewielka wysokość tych gór - szlak prowadzi czasem ekstremalnymi podejściami i zejściami po bazaltowych stożkach; deszcz i lód uniemożliwiają wędrówkę niektórymi szlakami.
- w Górach Sowich trzeba odwiedzić okolice Wielkiej Sowy i Kalenicy, na których znajdują się wieże widokowe. Nocleg można zaplanować w schroniskach: "Zygmuntówka", "Sowa" lub "Orzeł"; jest też schronisko na Przełęczy Srebrnej, gdzie warto zobaczyć fort Donjon i Ostróg. Stąd można pieszo powędrować niziutkimi Górami Bardzkimi do Barda. W okolicy Walimia warto zwiedzić budowane przez hitlerowców tajemnicze kompleksy podziemne.
- Góry Stołowe to, obok Karkonoszy, wizytówka Sudetów - szczególnie warto zwiedzić okolice Pasterki i Karłowa, przede wszystkim: Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Skalne Grzyby. W Czechach najważniejsze jest Skalne Miasto w Teplicko-Adrszpaskich Skałach.
- w Górach Orlickich i Bystrzyckich zobaczymy najbardziej "sudeckie", rozległe grzbiety gór. Nocleg można zaplanować w Zieleńcu, Lasówce i na Przełęczy Spalonej. Prawie całe pasmo znajduje się na terenie Czech i dlatego nalezy pomiętać o zabraniu ze sobą paszportu.
- Masyw Śnieżnika i Góry Bialskie są dużo bardziej dzikie niż inne pasma. Także odległości są tutaj spore - od noclegu w schronisku "Na Śnieżniku" do "Chatki Cyborga" w Bielicach jest dwadzieścia parę kilometrów szlaku, bynajmniej nie po spacerowym terenie. Śnieżnik osiąga 1425 m n.p.m. i jest najwyższą górą w okolicy - warto się na niego wspiąć ze względu na widoczną ze szczytu panoramę prawie całych Sudetów.
- Nie wszyscy wiedzą, że u naszych sąsiadów znajduje się jeszcze jedno pasmo, niewiele ustępujące wysokością Karkonoszom. To Wysokie Jesioniki (po czesku: Hruby Jesenik). Najwyższy szczyt Pradziad wznosi się na 1492 m n.p.m. i wiedzie na niego ... asfaltowa szosa. Na górze znajduje się ponad stumetrowa wieża telewizyjna, przez co można powiedzieć, że najwyższy punkt w Sudetach znajduje się właśnie tutaj.
Nie tylko góry (co zwiedzać)

Sudety to nie tylko góry. Jeśli nie dopisuje pogoda warto poświęcić czas na zwiedzanie licznych zabytków. Warto wspomnieć o 3 najważniejszych sanktuariach - Krzeszowie, Bardzie i Wambierzycach.
Jeśli interesują kogoś zamki - to proszę: Książ, Czocha, Grodno, Bolków i Chojnik. Na to, żeby wspomnieć o mniej ważnych i o ruinach zabrakłoby tu miejsca. Może należy tylko o jednym: Rogowiec. Są to ruiny średniowiecznego zamku. Może nic ciekawego z wyjątkiem tego, że leżą na szczycie, bagatela, ponad 800 metrowej góry.
Wymienić należy także twierdzę w Kłodzku, sztolnie w Kowarach i Złotym Stoku. Jaskinię Niedźwiedzią w Kletnie (aby wejść bilety należy zamówić wcześniej) i Jaskinię Radochowską w Górach Złotych. Naprawdę, trudno tutaj się nudzić.
Latem rower, zimą narty
Grzechem byłoby nie wspomnieć o rekreacyjnych zaletach Sudetów.
Wiosną, latem i wczesną jesienią warto wybrać się tutaj na rowery. Ostatnio wyznaczane są coraz czytelniej oznakowane trasy. Zdecydowanie lepiej jednak przestudiować uważnie mapę i zaplanować własną trasę. Stosunkowo gęsta siec dróg publicznych i leśnych, oraz specyficzne ukształtowanie terenu stwarza bodajże najlepsze warunki do uprawiania tego sportu. Znajdzie dla siebie tutaj drogę zarówno ten, kto szuka mocnych wrażeń, jak i Ci, którym wystarczy rekreacyjna przejażdżka.
Planując wyjazd, albo naukę jazdy na biegówkach warto przyjechać właśnie tutaj. Pierwsze kroki radzimy stawiać w Jakuszycach (Góry Izerskie), gdzie są dobrze przygotowane i zarazem łatwe trasy. Także warunki sniegowe sa tutaj najbardziej pewne.
W Sudetach znajduje się także dobrze rozwinięta infrastruktura do uprawiania narciarstwa zjazdowego i snowboardu.
158703