Sobota, 19 kwietnia, wschód słońca dla Wrocławia5:50,zachód słońca dla Wrocławia19:54
Alfa, Leonii, Tytusa
Strona główna / Turystyka / Wieże widokowewstecz

Wieże widokowe

Walory widokowe

Walory widokowe oferowane przez góry doceniono już w ubiegłym stuleciu. Do dziś znajdujemy pozostałości przedwojennego zagospodarowania turystycznego, spośród których głównym elementem są wieże widokowe. W Sudetach istniało ponad 50 wież widokowych. Najwięcej ich znajdowało się głównie na obszarach posiadających walory o małej randze turystycznej. Były to na ogół pasma ubogie w naturalne punkty widokowe, jak Góry Bardzkie, Góry Izerskie, Góry Sowie, czy Góry Wałbrzyskie. Wieże wznoszone były głównie przez organizacje turystyczne, oraz przez ludzi zamieszkujących tereny górskie. Budowano konstrukcje drewniane, stalowe, oraz trwalsze - kamienne i żelbetonowe.

Obiekty te stanowiły istotny element bazy towarzyszącej, oraz odgrywały dużą rolę w popularyzowaniu poszczególnych pasm górskich. Świadczyć o tym może zmniejszenie lub zanik znaczenia niektórych wzniesień po zniszczeniu wież. Przykładem tutaj mogą być takie szczyty jak: Stromiec, Różanka, Trójgarb, Mniszek, czy Wapniarka.

Na obszarze Sudetów istniało sporo wież, o których dzisiaj nic nam nie wiadomo. Budowane były na przykład przez właścicieli licznych majątków, bądź były to nietrwałe drewniane konstrukcje.

Wieże w wybranych pasmach

Góry Izerskie

W Polsce
  • Bobrowe Skały (610 m n. p. m.) Od I połowy XIX wieku istniała tu drewniana wieża o wysokości 13 m. Została zniszczona po 1945 roku. W pobliżu znajdowało się schronisko i gospoda. Rozciąga się z nich widok na Kotlinę Jeleniogórską oraz na Pogórze Izerskie i Karkonosze. Czerniawska Kopa (776 m n.p.m.) Od 1885 roku istniała tu drewniana wieża widokowa, zniszczona w 1945 r.
  • Pobiedna (535 m n.p.m.) Murowana wieża widokowa wzniesiona w 1804 roku. Fundatorem był Adolf Traugott von Gersdorf. Istnieje do dzisiaj jako ruina.
  • Stóg Izerski (1108 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa wzniesiona w 1892 roku, zniszczona w 1907 r. Fundator RGV.
  • Wysoki Kamień (1058 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa wzniesiona w 1882 roku, zniszczona po 1945 roku. W pobliżu znajdowało się schronisko.
  • Zajęcznik (595 m n.p.m.) Około 1886 roku wzniesiono tu wieże widokową, która została zniszczona po 1945 r. W chwili obecnej znajduje się w tym miejscu przekaźnik RTV.
  • Zbójeckie Skały (686 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa wzniesiona około 1934 roku, zniszczona po 1945 r. Dawniej obok wieży było małe schronisko, poręcze oraz pomnik marszałka.
W Czechach
  • Bramberk (787 m n.p.m.) Pierwsza drewniana wieża widokowa stanęła tu 1889 roku. Miała 16 m wysokości, a jej fundatorem było Towarzystwo DJVJI. Z powodu braku finansów na regularną konserwację, wieża została zamknięta w 1911 roku. To samo towarzystwo turystyczne z Lučan, zrealizowało projekt R. Hemmricha i na szczycie dnia 16.6. 1912 wyrosła 21 metrowa, kamienna wieża, istniejąca do dziś.
  • Černá Studnice (869 m n.p.m.) Wieża widokowa mająca 26 metrów wysokości, zbudowana z granitowych bloków, w 1905 roku. Projektantem był jablonecki architekt Robert Hemmrich. Fundatorem wieży było Towarzystwo Górskie Jablonca. Wieża istnieje do dziś.
  • Frýdlantská Rozhledna (399 m n.p.m.) Pierwsza wieża została wybudowana w 1890 roku. Była to drewniana, 14 metrowa konstrukcja. Z powodu złego stanu w roku 1905 została zburzona. Na jej miejscu w 1907 roku wzniesiona została 20 metrowa, ceglana wieża. Fundatorem obydwu projektów było towarzystwo VV. Obecnie w wieży organizowane są różnorodne imprezy turystyczne.
  • Humboldtova Vyzina (550 m n.p.m.) Od 18 lipca 1887 roku górowała tu drewniana wieża, zbudowana przez Niemieckie Towarzystwo Je?tedu i Gór Izerskich. Zniszczona w 1902 roku. 3 lata później wyrosła tu kolejna, drewniana wieża widokowa o wysokości 14 metrów. Jej sponsorem był Josef Salomon. Obiekt zniszczono w 1931 roku.
  • Hvězda Stěpánka (959 m n.p.m.) Budowę wieży rozpoczęto w roku 1847 i jest to najstarsza wieża widokowa w całej okolicy. Fundatorem był książę KamilRohan. Otwarcie wieży nastąpiło dopiero 14.8.1892 roku. Budowla jest kamienna i ma 24 metry wysokości. W mniemaniu wielu turystów jest najpiękniejszą wieżą widokową Gór Izerskich.
  • Královka (859 m n.p.m.) najwyższy szczyt Pasma Maxowskiego. Od roku 1888 wierzchołek ozdabiała drewniana wieża widokowa o wysokości 19 metrów. Niestety w listopadzie 1906 zerwał ją silny poryw wiatru. Projekt nowej budowliopracował Stephan Arnold. Druga wieża została wzniesiona w 1907 roku. Obecny obiekt jest kamienny i ma 24 m. wysokości. Fundatorem obu wież było DJVJI. U stóp wieży schronisko z 1936 r. Nazwa "Královka" jest czeskim zdrobnieniem pierwotnej nazwy niemieckiej: Königshöhe. Najstarsza czeska nazwa szczytu to "Nekras".
  • Liberecká Výzina (548 m n.p.m.) Jest to kamienna, 25 metrowa wieża widokowa zbudowana 1901 roku z inicjatywy barona Heinricha Liebiega, według projektu norymberskiego architekta J. Schmitza. Była to restauracja widokowa, zbudowana na wzór średniowiecznego zamku. Ciekawostką jest fakt, iż do budowy obiektu zwożono kamienie ze zburzonych domów, na których umyślnie pozostawiano mech i sczerniałe dachówki.
  • Lidové Sady w Libercu (450 m n.p.m.) Jest to murowana, 32 metrowa wieża widokowa, której otwarcie odbyło się 30 listopada 1901 roku. Projekt norymberskiego architekta, Jakoba Schmeissnera. Obiekt istnieje do dzisiaj.
  • Petřín (618 m n.p.m.) Jest to murowana, 20 metrowa wieża widokowa, której otwarcie odbyło się 2 grudnia 1906 roku. Fundatorem był Richard Fellinghauer. Wieża stanowi całość wraz z restauracją. Z wieży rozlega się piękny widok na Jablonec i okolice. W 1998 roku, obiekt został odnowiony i odzyskał swój urok iokazałość.
  • Prosečský (593 m n.p.m.) Pierwotnie znajdowała się tu 6 metrowa drewniana wieża z 1892 roku, niestety w 1894 roku została zniszczona przez silny wiatr. Wieża została odnowiona, ale po raz kolejny natura jej nie oszczędziła i w 1901roku doszczętnie zniszczyło ją uderzenie pioruna. W 1908 roku jej miejsce zajęła druga, 12 metrowa, drewniana wieża, która również została zdmuchnięta przez wiatr 21 sierpnia 1921 roku. 21 sierpnia 1932 roku otwarto kolejną wieżę,tym razem murowaną. Jej wysokość wynosi 28 metrów. Wieża udostępniona jest do zwiedzania, bilety można nabyć w schronisku.
  • Slovanka (820 m n.p.m.) szczyt Pasma Maxowskiego. Jest to żelazna, 11 metrowa wieża widokowa, zbudowana 1887 roku. Fundatorem było Niemieckie Towarzystwo Je?tedu i Gór Izerskich. Jest to najstarsza, żelazna, wieża widokowa. Żeliwna konstrukcja została zakupiona od wiedeńskiej firmy Waagner.
  • Smrk (1124 m n.p.m.) Pierwsza wieża znajdująca się na Smrku była drewniana, a jej wysokość wynosiła 20 metrów. Górowała tu, aż 54 lata. Nowa stalowa wieża została uroczyście otwarta 20.9.2003 i udostępniona jest całorocznie bez stałego dozoru.
  • Spičák (830 m n.p.m.) Jest to kamienna wieża widokowa czynna od 4 lipca 1909. Uzyskała nazwę ?Jubileuszowej wieży widokowej cesarza Franciszka Józefa I?. Inicjatorem budowy było Niemieckie Towarzystwo Je?tedu i Gór Izerskich. Obiekt istnieje do dzisiaj.
  • Trnistě (720 m n.p.m.) Była to drewniana, 18 metrowa wieża widokowa zbudowana w 1829 roku zniszczona w 1945 r.

Karkonosze

W Polsce
  • Śnieżne Kotły (1490 m n.p.m.) Murowana wieża zbudowana w 1896 roku, istnieje do dzisiaj lecz jest nieudostępniona do zwiedzania.
W Czechach
  • Černá Hora (1299 m n.p.m.) Pierwsza drewniana, kryta, wieża wyrosła tu w 1900 roku, zniszczona po 20 latach. Kolejna, tym razem żelazna, wieża stanęła w 1998 roku.
  • Hladíkova Výzína (755 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana około 1900 roku, zniszczona w 1910.
  • Chmelnice (507 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana z inicjatywy VV w 1888 roku. Zniszczona w 1900r.
  • Předni zalý (1019 m n.p.m.) Obecna, 18 metrowa, kamienna wieża widokowa ozdabia szczyt od 7 września 1892 roku. Jej fundatorem był Johann von Harrach. Miała dwie poprzedniczki, pierwsza z nich zbudowana została w 1836 roku, była to wieża drewniana, istniejąca do 1888r. Rok później jej miejsce zajęła kolejna budowla, tym razem była to żelazna, 18 metrowa wieża, zniszczona w 1891 r.
  • Siberník (500 m n.p.m.) Jest to żelazna, 20 metrowa wieża widokowa, zbudowana w 1868 roku. Istnieje do dziś, niestety jest niedostępna dla turystów.
  • Zlatá Vyhlídka (809 m n.p.m.) Od 1900 roku istniała tu kamienna wieża widokowa, zniszczona około 1940 roku.
  • Zvičina (671 m n.p.m.) Murowana, niestety niedostępna wieża widokowa, zbudowana w 1926 roku.

Podgórze Karkonoskie

  • Hořický chlum (408 m n.p.m.) Istnieją tu dwie wieże widokowe, pierwsza z nich jest wieżą kamienną, 20 metrową, zbudowaną w 1924 roku. Druga jest żelazna i znacznie wyższa, przekracza 42 m. zbudowana w 1998 roku.
  • Chlum (336 m n.p.m.) Od 2 listopada 1899 roku istniała tu żelazna, 25 metrowa, wieża widokowa, zniszczona 20 kwietnia 1999 roku. Na jej miejscu, w bardzo krótkim czasie, bo już 3 lipca 1999 roku, zbudowana zostaje kolejna wieża, również żelazna, znacznie wyższa - 52 m.

Grzbiet Jesztedzki

  • Jested (1012 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa o wysokości 5 m. Zbudowana w 1876 roku, zniszczona 1889 r. Na jej miejscu w roku 1889 zbudowano kolejną 8 metrową, drewnianą wieżę, która również została zniszczona w 1903 r. 4 lata później DJVJI wybudowało kolejną wieżę, tym razem kamienną i znacznie wyższą 23 m. Niestety również została zniszczona 31 stycznia 1963 roku. Obecnie istnieje tu wieża telewizyjna.
  • Kozákov (744 m n.p.m.) 22 kwietnia 1995 roku wyrosła tu 48 metrowa wieża, z czego platforma widokowa znajduje się na 24 metrze. Jest to żelazna wieża zbudowana przez Armię Czeską.
  • Kopanina (657 m n.p.m.) Ceglana, 18 metrowa wieża widokowa, której otwarcie odbyło się 3 czerwca 1894 roku. Fundatorem był Klub Czeskich Turystów (KČT). Obiekt istnieje do dziś.

Góry Łużyckie

W Czechach
  • Dymnik (516 m n.p.m.) Znajduję się tu 15 metrowa, kamienna wieża widokowa, której otwarcie nastąpiło 27 września 1896 roku. Zbudowana została przez GVNB, a dokładniej dzięki rumburskiemu przedsiębiorcy Augustynowi Wenschuchowi. Początkowo nosiła nazwę Augustynka. Wraz z upływem lat wieża niszczała i dopiero w 1994 roku Czeski Klub Turystów rozpoczął rekonstrukcje obiektu. Udostępniona do zwiedzania.
  • Grohmannova Vý?ína (457 m n.p.m.) Była tu drewniana wieża widokowa, ufundowana przez GVNB, w roku 1886. Zniszczona po 1910 r.
  • Hrádek (429 m n.p.m.) Jest to murowana, 29 metrowa wieża widokowa, zbudowana dzięki GVNB w 1904 roku. Wieża jest dostępna dla zwiedzających.
  • Jedlová (774 m n.p.m.) Istnieje tu kamienna wieża widokowa, zbudowana z inicjatywy GVNB, w 1891 roku. Wysokość wieży wynosi 23 metry. Obok wieży stoją dwa przekaźniki: telewizyjny i telefonii komórkowej. Z wieży można podziwiać widok na Góry Łużyckie, grzbiet Gór Izerskich.
  • Jitrovník (509 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa o wysokości 24 m. Zbudowana w 1888 roku z inicjatywy GVNB, zniszczona w 1903 r.
  • Kamenický Kopec (436 m n.p.m.) Znajdowała się tu kamienna, 5 metrowa wieża widokowa, zbudowana przez Towarzystwo Górskie w Zakupach w 1886 roku. Zniszczona w 1950 r.
  • Kovářský Vrch (461 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana w 1899 roku, z inicjatywy Antona Pohla. Wysokość wieży wynosiła 13 m. zniszczona w 1900 r.
  • Lus (793 m n.p.m) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana przy schronisku około roku 1823 przez ówczesnego właściciela i mieszkańca Waltersdorfu Karla Friedricha Mathäusa. Wieża miał 10 m. wysokości, zniszczona została 1 stycznia 1946 r.
  • Srni Potok (330 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana w 1906 roku, zniszczona około 1918 r.
  • Studenec (736 m n.p.m.) Od 1854 roku znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zniszczona w 1865 roku. W sierpniu 1888 r. dzięki Horsky spolek pro Ceske Svycarsko, wyrosła tu kolejna wieża tym razem żelazna, mająca 16 m wysokości. Wieża istnieje do dzisiaj, niestety jest w bardzo złym stanie, niedostępna dla turystów. Właściciel góry Lasy Państwowe dążą do jej likwidacji i nie zgadzają się na remont.
  • Zibenični Vrch (391 m n.p.m.) Od 1887 roku znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zniszczona w listopadzie 1897 roku.
  • Spičák (459 m n.p.m.) Ceglana wieża widokowa, zbudowana w 1885 roku, z inicjatywy NEK. Obiekt istnieje do dzisiaj, niedostępny dla odwiedzających.
  • Spičák (544 m n.p.m.) Pierwszą budowlą znajdującą się na szczycie była drewniana, kryta wieża widokowa, zbudowana dzięki Franzowi Kühnalowi w roku 1898. zniszczona w listopadzie 1905 r. Następnie, w roku 1933, wybudowany został obiekt z wieżą, zniszczony około 1952 r.
  • Tanečnice (598 m n.p.m.) Pierwsza wieża znajdującą się na szczycie była drewniana i miała 26 metrów wysokości. Zbudowana z inicjatywy VV w 1887 roku i zniszczona w 1903 r. Dwa lata później zbudowana została tu kolejna wieża, tym razem kamienna. Obiekt istnieje do dzisiaj.
  • Töppelberg (420 m n.p.m.) Wieża zbudowana dzięki Josefowi Neumannowi około 1895 roku. Była to drewniana konstrukcja, zniszczona w 1900 roku.
  • Vlčí Hora (581 m n.p.m.) Ceglana wieża widokowa, zbudowana w 1889 roku. Obiekt ufundowany przez GVNB. Istnieje do dzisiaj.
W Niemczech
  • Bieleboh (499 m n.p.m.) Istnieje tu murowana, 15 metrowa wieża widokowa, zbudowana w 1883 roku przez Towarzystwo Bieleboh. Breiteberg (510 m n.p.m.) W 1936 roku wybudowano tu kamienną, 13 metrową wieżę widokową, obiekt istnieje do dzisiaj.
  • Butterberg (384 m n.p.m.) W 1860 roku Rada Miejska Bischofswerda wybudowała tu 21 metrową, murowaną wieżę widokową. Wieża istnieje do dziś.
  • Czorneboh (561 m n.p.m.) W 1851 roku, dzięki Radzie Miejskiej Budziszyna, szczyt ozdobiła 23 metrowa, kamienna wieża widokowa, istniejąca do dziś.
  • Hutberg Kamenz (294 m n.p.m.) Od 21 sierpnia 1864 roku, stoi tu murowana, 18 metrowa wieża widokowa, wybudowana dzięki Komitetowi Budowy Wieży Lessinga.
  • Hvozd (749 m n.p.m.) Szczyt na granicy czesko-niemieckiej. W roku 1879 r. Żytawskie Towarzystwo Przyrodnicze Globus wybudowało 10-metrową, drewnianą wieżę widokową. Wieża uzyskała imię Karolina (Carolathurm), na cześć żony władcy Saksonii. W roku 1891 zniszczona drewnianą konstrukcję i zastąpiono ją kamienną. Uroczyste otwarcie miało miejsce 14 września 1892 r . Obok wieży znajduje się gospoda, oba obiekty były wyremontowane w latach 80-tych, służą do dziś.
  • Kottmar (583 m n.p.m.) Dzięki towarzystwu Gebirgsverband "Lusatia" dnia 4 września 1881 roku nastąpiło uroczyste otwarcie kamiennej, 15,5 metrowej wieży widokowej.
  • Landeskrone (420 m n.p.m.) Dnia 18 października 1901 roku nastąpiło otwarcie murowanej, 23 metrowej wieży widokowej, ufundowanej przez Bismarckturm Komitee. Obiekt istnieje do dziś.
  • Löbauer Berg (448 m n.p.m) 9 września 1854 roku, dzięki Friedrichowi Augustowi Bretschneiderowi, powstała tu żelazna, 28 metrowa wieża widokowa, istniejąca do dziś.
  • Mönchswalder Berg (449 m n.p.m.) Jet to kamiena, 28 metrowa wieża widokowa, ufundowana przez Gebirgsverein Bautzen.
  • Rotstein (455 m n.p.m.) Od 1892 roku istnieje tu żelazna wieża widokowa, ufundowana przez Löbauer Humbolt Verein.
  • Schwedenstein (418 m n.p.m.) Jest to 14 metrowa, murowana wieża widokowa, ufundowana przez Gebirgs und Verschönerungsverein. Obiekt czynny jest od 14 sierpnia 1898 roku.
  • Valtenberg (589 m n.p.m) Od 1 lipca 1857 roku istnieje tu 22 metrowa, murowana wieża widokowa.

Pogórze Izerskie

  • Grudza - Od 1906 roku istniała tu murowana wieża widokowa, zniszczona po 1945 roku. Barcinek (380 m n.p.m.) Od około 1906 roku istniała tu wieża widokowa.
  • Nowogrodziec - W latach 1891 - 1982 zbudowana została kamienna wieża widokowa ufundowana przez mieszczanina Rudolfa Simona. Wzniesiono ją dla upamiętnienia setnej rocznicy przybycia jego rodziny z Francji do Nowogrodźca. Wieża istnieje do dziś.
  • Rajsko - Murowana wieża widokowa wzniesiona około 1863 roku, istnieje do dzisiaj.

Kotlina Jeleniogórska

  • Grodna (504 m n.p.m.) Murowana wieża widokowa zbudowana w 1806 roku przy zamku Grodna. W zamku rezydował " kasztelan", który za napiwek udostępniał wejście na wieżę Fundatorem był książe Heinrich LXII von Reuss. Obecnie zachowały się fragmenty zameczku oraz ruina wieży, niestety bez schodów na szczyt.
  • Koziniec (462 m n.p.m.) Znajduje się tu stalowa wieża widokowa wzniesiona w latach 1880 - 1906.
  • Maciejowa (370 m n.p.m.) Murowana wieża widokowa zbudowana około 1906 roku, obecnie ruina.
  • Sołtysia (434 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa wzniesiona w 1808 roku tuż obok restauracji. Wieża uległa zniszczeniu, a kolejny właściciel restauracji Schmidt w 1895 r. Wybudował drugą wieżę, tym razem murowaną. Wieża miała 16 m wysokości, zbudowana była z czerwonej cegły na planie kwadratu, miała pięć kondygnacji. Piątą kondygnację otaczał wysunięty taras widokowy. Każde piętro posiadało duże prostokątne okna. Obecnie zachowały się ruiny.
  • Wzgórze Krzywoustego (375 m n.p.m.) W 1911 roku wzniesiono 22 metrową murowaną wieżę widokową, która istnieje do dzisiaj. Fundator RGV. Dawniej istniała tu restauracja z tarasem, a prace wykopaliskowe trwające w 1958 roku potwierdziły istnienie tu warowni w okresie panowania Bolesława Krzywoustego.

Rudawy Janowickie

  • Mrowiec (513 m n.p.m.) Murowana wieża widokowa zbudowana około 1835 roku, obecnie ruina. W 1835 r. na górze zbudowano wieżę widokową, z której delektowano się widokami Karkonoszy, Kotliny Jeleniogórskiej i Rudaw Janowickich. Do dziś pozostały z niej kamienie, zachował się zarys ogrodzonej platformy.
  • Wielka Kopa (871 m n.p.m.) Istniała tu 15 metrowa drewniana wieża widokowa zbudowana na początku XX wieku, zniszczona po 1945 r.
  • Bukowiec (Rudawy) - Wieża widokowa zbudowana z kamienia łamanego, na planie koła. Obecnie ruina.

Góry i Pogórze Kaczawskie

  • Stromiec (551 m n.p.m.) Od 1906 roku znajdowała się tu drewniana wieża widokowa ufundowana przez RGV. Zniszczona po 1930 roku.
  • Różanka - (Góry Ołowiane - 628 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana około 1914 roku zniszczona po 1945 r. Obecnie znajdują się szczątki wieży widokowej. Dawniej było tu schronisko, wieża oraz ogród różany.
  • Bazaltowa (367 m n.p.m.) Znajduje się tu 10 metrowa, kamienna wieża widokowa wzniesiona w 1906 roku. Fundator RGV.
  • Bolesławiec (237 m n.p.m.) Neogotycka kamienna "Wieża Jenny" znajdująca się przy zamku w Kliczkowie. Jej fundatorem był Etienne Doussin. Wybudowana została w pierwszej połowie XIX w. kiedy to nastąpiła przebudowa renesansowego dworu w Kliczkowie. Do użytku została oddana 22 czerwca 1873 roku.
  • Dębica koło Górzca - Istniała tu drewniana wieża widokowa zbudowana w XIX, zniszczona najprawdopodobniej w 1909 roku.
  • Mszana (462 m n.p.m.) Znajduje się tu 6 metrowa kamienna wieża widokowa ufundowana przez hrabiego von Carlovitza. Wieżę wzniesiono około 1848 roku, przebudowano w 1912 r.
  • Radogost (398 m n.p.m.) Murowana wieża widokowa na Pogórzu Kaczawskim, o wysokości 12 metrów, zbudowana pod koniec XIX wieku. Wyremontowana po 1990 r. Z jej wierzchołka podziwiamy panoramę Sudetów oraz Przedgórza Sudeckiego.

Góry i Pogórze Wałbrzyskie

  • Chełmiec (851 m. n.p.m.) XIX wieczna Wieża Widokowa o wysokości 22 m, wzniesiona w 1888 r. na podobieństwo ruin zamku, ufundowana przez RGV. Z wieży widoczna jest panorama całych Sudetów, Przedgórza i Niziny Śląskiej.
  • Trójgarb (779 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa i gospoda. Obiekty zbudowane zostały przed 1886 rokiem, zniszczone po 1945 r.
  • Mniszek - Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa zbudowana na początku XX wieku, obok była gospoda prowadzona przez rodzinę Ungerów. Było to ulubione miejsce zabaw górniczych rodzin z Boguszowa. Zniszczona po 1920 roku.
  • Ptasia Kopa (590 m n.p.m.) Na tym szczycie w paśmie wzgórz między dwoma dzielnicami Wałbrzycha Starym Zdrojem, a Poniatowem w 1914 roku Niemcy (WGV) postawili drewnianą wieżę widokową. Wieża ta stanowiła część kompleksu gastronomiczno wypoczynkowego z gospodą oraz muszlą koncertową. Niestety po 1945 roku została zniszczona.
  • "Wieża Anny" Szczawno Zdrój - Jest to baszta widokowa zwana inaczej wieżą zegarową, zbudowana w 1818 roku. Budowla ma kształt baszty średniowiecznego zamku, otoczona jest murem, który stanowi obramowanie tarasu widokowego. Znajduje się na skarpie "Uroczysko", przy której odbywał się kiedyś dawny kult pogański. W pobliżu zostało odkryte prehistoryczne ujęcie studzienne sprzed około dwóch tysięcy lat. Fundatorem wieży był dr August Zemplin. Obecnie wieża jest dzierżawiona przez klub kolarski, obiekt tenjest niedostępny dla turystów.
  • Stróżek, obecne Wzgórze Gedymina (532 m n.p.m.) Znajdował się tu kiedyś Belweder wybudowany w 1823 roku, którego częścią była wieża widokowa, wzorowana na średniowiecznej wieży Tangermunde z Niemieckiego miasta Stendal. Fundatorem był dr August Zemplin. Obecnie na miejscu wieży znajduje się gruzowisko.
  • Wieża koło Bronówka (395 m n.p.m.), dawniej Góra Szubieniczna na Pogórzu Wałbrzyskim, na granicy z Pogórzem Kaczawskim. Wieża widokowa znajdująca się na tej górze pełniła rolę pomnika upamiętniającego bitwę pod Dobromierzem.Budowla wieży rozpoczęła się w 1845 roku. Jednym z fundatorów wieży był król Fryderyk Wilhelm IV. W latach 1877-1879 nastąpiła przebudowa wieży, twórcą projektu był prof. Karl Lüdecke z Wrocławia. Wieża uzyskała nowy kształt ośmiokąta foremnego, posiadała dwa pietra, taras widokowy i była w stylu neogotyckim. W środku wieży znajdował się spory hol w którym umieszczone zostały wotywne tablice. Niedaleko wieży zbudowano kompleks parkowo wypoczynkowy z restauracją i salą balową. W 1875 roku powstała tu również strzelnica, a w 1910 wybudowano hotel. Po 1945 roku przeprowadzono kolejny remont wieży. Po wojnie wieża stała się ruiną, a sąsiednie budynki zostały zniszczone. Od 1991 roku wieża zyskała właściciela, który wyremontował ruinę i dzisiaj jest udostępniona dla turystów.
  • Mühlberg (okolice Kuźnic Świdnickich) Znajdowała się tutaj murowana wieża widokowa zbudowana około 1905 roku, zniszczona po 1945 r.

Góry Kamienne

W Polsce
  • Barbarka - Drewniana wieża widokowa zbudowana około 1905 roku, zniszczona około 1925r.
  • Jeleniec (902 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana około 1903 roku, w pobliżu popularnego celu wycieczek jakim były ruiny zamku Rogowiec, zniszczona w latach 30 - tych.
  • Kopisko (688 m n.p.m.) 11 metrowa, kamienna wieża widokowa, zbudowana w 1902 roku z inicjatywy RGV. Zniszczona po 1945 r.
  • Kościelna Góra (545 m n.p.m.) nad Mieroszowem - Znajdowała się tutaj drewniana wieża widokowa zniszczona po 1945 roku. Dawniej był to kompleks parkowo wypoczynkowy z amfiteatrem, gospodą i wieżą widokową.
  • Stożek Wielki (841 m n.p.m.) Około 1886 roku wybudowana została drewniana wieża widokowa ufundowana przez WGV, zniszczona po 1945 roku.
  • Święta Góra koło Lubawki (710 m n.p.m.) Znajdowała się tutaj 16 metrowa, drewniana wieża widokowa zbudowana około 1905 r., zniszczona po 1937 r. Na szczyt prowadziła kalwaria z murowanymi kapliczkami.
W Czechach
  • Ruprechtický Spičak (880 m n.p.m.) w Górach Suchych (Javoří hory). Na szczycie znajduje się stalowa wieża, o wysokości 32 metrów. Zbudowana dzięki Radzie Miasta Meziměstí. Oddana do użytku 1 września 2002 roku. Z wieży podziwiamy piękno ziemi broumovskiej.
  • Saltman (740 m n.p.m.) w Górach Kruczych (Jestřebí hory). Znajduje się tu żelazna wieża widokowa, wybudowana dzięki TJ Sokol Malé Svatoňovice, oddana do użytku 24 września 1967 roku.

Góry Sowie

  • Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) W drugiej połowie XIX stulecia, z inicjatywy EGV, rozpoczęto budowę pierwszej drewnianej wieży widokowej na wierzchołku góry, był to lipiec 1886 roku. 20 metrowa drewniana konstrukcja przetrwała do 1904 roku. 24 maja 1906 na Wielkiej Sowie stanęła druga wieża widokowa tym razem kamienno - żelbetonowa, o wysokości 25 m. Wieży nadano imię Otto von Bismarcka. Po II wojnie światowej wieży zmieniono imię na Władysława Sikorskiego, a następnie na Mieczysława Orłowicza. Kalenica (964 m n.p.m.) Stalowa, ażurowa, dwupoziomowa wieża widokowa o wysokości 20 m, wybudowana w 1932 roku, fundatorem było EGV, nadano jej imię Paula von Hindenburga. Z platformy widać Bielawę, Dzierżoniów, dalej, górę Ślężę, Ząbkowice Śląskie wieża kopalni w Słupcu, Nowa Ruda, Góry Kamienne, Wałbrzyskie i Karkonosze, wieżę na Wielkiej Sowie, Góry Stołowe, Gór Bystrzyckich, Masyw Śnieżnika, Góry Bialskie, Góry Złote, Góry Bardzkie.
  • Mała Sowa (972 m n.p.m.) Istniała tu kiedyś wieża widokowa ufundowana przez EGV.
  • Popielak (860 m n.p.m.) Od 1889 roku stała tu 10 metrowa, drewniana wieża widokowa, wybudowana przez EGV. Nazwano ją wieżą Heleny "Helenen Turm". W 1914 roku powstała tu druga wieża, również drewniana, 1927 roku dokonano jej rozbiórki.
  • Chłopska Góra (463 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana około 1903 roku, zniszczona po 1945 r.

Góry Bardzkie

  • Ostra Góra (751 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana pod koniec XIX w z inicjatywy GGV, zniszczona przed 1927 r. Na jej miejscu w 1927 roku stanęła druga wieża również drewniana i również dzięki GGV, zniszczona około 1955 r.
  • Klimek (567 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana około 1935 roku, zniszczona po 1945 r.

Góry Złote

  • Borówkowa (900 m n.p.m.) Na tym szczycie istniały trzy drewniane wieże widokowe. Pierwsza z nich stanęła w 1870 roku i przetrwała do 1890 roku. Kolejna wybudowana została 1890 roku i istniała tylko 10 lat. Ostatnia wieża stanęła w 1908 roku, miała 18 metrów wysokości, zniszczona w 1926 r.
  • Karpień (775 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa o wysokości 12,5 m. Oddana do użytku 11 sierpnia 1885 roku, zniszczona w 1899 roku. Fundatorem było GGV.

Góry Bystrzyckie

  • Jagodna (977 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa, o wysokości 17 metrów, z 1909 roku. Fundatorem było GGV, zniszczona około 1935 roku. Łomnicka Równia (890 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa zbudowana w 1896 roku, zniszczona w 1909 r. Jej fundatorem było GGV.
  • Torfowisko pod Zieleńcem - drewniana wieża widokowa, znajdująca się południowej części rezerwatu. Pełni funkcję obserwacyjna, obok znajduje się z kładka i ławki pozwalające obejrzeć wnętrze rezerwatu.

Góry Orlickie

  • Andrlův Chlum (559 m n.p.m.) Pierwsza wieża znajdująca się na szczycie, była wieżą drewnianą, oddaną do użytku w 1905 roku, zniszczona 17 kwietnia 1918 roku. Druga wieża zbudowana została w 1941 roku, była również wieża drewnianą. Fundatorem było KČST, zniszczona około 1960 roku. Obecna wieża jest stalowa, a jej wysokość wynosi 35 metrów. Została wybudowana dzięki KČT, oddana do użytku 19 maja 1996 roku.
  • Anenský Vrch (991 m n.p.m.) Od 1900 roku znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, jej wysokość wynosiła 8 metrów. Zniszczona w 1918 roku.
  • Bučina (630 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, o wysokości 20 metrów. Wybudowana w 1931 roku, zniszczona w 1940.
  • Dobrozov (624 m n.p.m.) Od 24 listopada 1895 roku istniała tu 6 metrowa, murowana wieża widokowa, zniszczona w 1923 roku. Na jej miejscu 30 września 1923 roku wyrosła 24 metrowa, murowana wieża, ufundowana przez KČT.
  • Vrch Val nad Králíkami (790 m n. m.) Stalowa wieża widokowa wybudowana w 2001 roku.
  • Kapelský Vrch (Rozálka, Tyr?ova rozhledna) 470 m n.p.m. Znajduje się tu drewniana, kryta wieża widokowa czynna od 28 września 1932 roku.
  • Kozlovský Kopec (610 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, ufundowana przez KČST. Czynna była od 1926 roku, zniszczona w 1939 r. Obecnie istnieje tu wieża telekomunikacyjna z platformą widokową
  • Lázek k. Lanzkroun (714 m n.p.m.) Národní jednota w Ołomuńcu w roku 1912 zbudowała drewnianą, krytą wieżę widokową. Wieża została zniszczona w 1918 roku. Na jej miejscu powstała kolejna, drewniana wieża, czynna od 13 sierpnia 1933 roku, ufundowana przez KČST.
  • Polomský Vrch (1050 m n.p.m.) Od 1935 do 1950 roku istniała tu drewniana wieża widokowa.
  • Suchý Vrch (995 m n.p.m.) Znajduje się tu wieża o wysokości 32 m. Wybudowana w 1932 roku, Bezpośrednio przy wieży znajduje się hotel, zbudowany 1928 roku przez Klub Československých turistů. Ze szczytu wieży jest piękny widok na Masyw Śnieżnika, Wysoki Jesionik z Pradziadem, Góry Orlickie i Bystrzyckie.
  • Velká Destná (1115 m n.p.m.) "Staronová" Drewniana wieża widokowa zbudowana w 1992 roku.
  • Vrchmezí - Orlica (1084 m n.p.m.) Pierwsza wieża, znajdująca się na szczycie, była drewniana i istniała od 1850 do 1880 roku. Kolejna wieża była również drewniana, zbudowana została 1882 roku zniszczona w 1902. W tym samym roku wyrosła 3 drewniana wieża, której żywot zakończył się w 1946 roku. Dwie ostatnie wieże ufundowane były przez Heinricha Rübartscha, emigranta z czeskiej rodziny Rybářův ze Strakonic.
  • Sampach (Annina rozhledna) 460 m n.p.m. Pierwszą wieże znajdującą się na szczycie ufundował w roku 1890, hrabia Franz von Lützow. Była to drewniana budowla, która przetrwała do 1918 roku. Kolejną wieżę ufundował Reitner w roku 1922. Wieża miała 10 metrów wysokości i istniała do 1945 roku.

Pogórze Orlickie

  • Brandýs nad Orlicí (340 m n.p.m.) 22 metrowa, drewniana wieża widokowa, zbudowana 1934 roku, zniszczona w 1946 r.
  • Libníkovice (331 m n.p.m.) Znajduje się tu 15 metrowa, żelazna wieża widokowa, zbudowana w 1930 roku.
  • Skuhrov () Od 2001 roku istnieje tu drewniana wieża widokowa.

Wzgórza Włodzickie

  • Włodzicka Góra (757 m n.p.m.) Ceglana wieża widokowa zbudowana w 1927 roku dzięki GGV. Stan obecny - ruina.
  • Góra św. Anny (647 m n.p.m.) Od 1911 roku stoi tu 25 metrowa, kamienna, kwadratowa, wieża widokowa, zbudowana z czerwonego piaskowca. Fundatorem wieży było Kłodzkie Towarzystwo Górskie (GGV). Obecnie jest to przekaźnik TV.
  • Góra Wszystkich Świętych (647 m n.p.m.) Wieża widokowa z 1913 roku, zbudowana z czerwonego piaskowca, o wysokości 15 m. Fundatorem wieży było Kłodzkie Towarzystwo Górskie (GGV). Przy dobrej widoczności może zobaczyć wszystkie pasma górskie Ziemi Kłodzkiej oraz czeskie Góry Stołowe, po Karkonosze.

Kotlina Kłodzka

  • Owcza góra (346 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa w samym Kłodzku ufundowana przez GGV w roku 1890, zniszczona w 1909 r. Na jej miejscu w 1910 roku stanęła druga, również drewniana wieża widokowa. Obecnie nie istnieje.
  • Grodziszcze (396 m n.p.m.) Wieża widokowa (między Bożkowem a Ścinawką) z 1801 roku, która zbudowana została jako sztuczna ruina. Materiałem budulcowym były kamienie zebrane z pobliskich pól. Wieża od zachodu na 16 metrów wysokości, a od wschodu 20 metrów.

Masyw Śnieżnika

W Polsce
  • Śnieżnik (1425 m n.p.m.) Kamienna wieża widokowa, o wysokości 33,5 metra, zbudowana dzięki GGV w 1899 roku. Budowla nosiła imię króla pruskiego i cesarza niemieckiego Wilhelma I. Imię to prawdopodobnie stało się główną przyczyną zniszczenia konstrukcji. Wieża miała 6 kondygnacji i zwieńczona byłazabudowaną galerią widokową. Wyglądem (ze względu na kamienną budowę) przypominała wieżę stojącą do dziś na Wielkiej Sowie, z tą jedną róznicą, że była podwójna. Obok funkcjonowało drewniane schronisko. Zniszczona 11 października 1973 roku. Obecnie pozostały po niej tylko kamienie tworzące stertę gruzu.
  • Czarna Góra (1205 m n.p.m.) Pierwsza drewniana wieża widokowa wzniesiona została pod koniec XIX wieku. Wieża ta została zniszczona. Drugi, również drewniany, obiekt został zbudowany w 2001 roku. Istnieje do dzisiaj.
  • Suchoń (946 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa w grzbiecie Krowiarek zbudowana w 1885 roku, z inicjatywy GGV.
  • Wapniarka (531 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa w grzbiecie Krowiarek zbudowana w 1889 roku dzięki GGV, zniszczona po uderzeniu pioruna w 1925 roku. Na jej miejscu w 1925 roku stanęła druga, również drewniana wieża widokowa. Jej fundatorem było GGV, natomiast głównym sponsorem budowy wieży widokowej był właściciel krosnowickiej fabryki. Zniszczona po 1945 roku obecnie w miejscu dawnej wieży ostał się tylko żelbetonowy fundament. Planowana jest odbudowa wieży.
W Czechach
  • Hedeč u Kralík (737 m n.p.m.) Stalowa wieża, obecnie przekaźnik.

Góry Opawskie

  • Biskupia Kopa (889 m n.p.m.) Kamienno-ceglana, 18 metrowa wieża widokowa. Została wybudowana w 1898 roku, z okazji 50-tej rocznicy panowania cesarza Franciszka Józefa. Wstęp na wieżę jest płatny.
  • Okopowa (388 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa ufundowana przez MSSGV. Zbudowana w 1883 roku, zniszczona w latach 1939 - 1945.
  • Przednia Kopa (467 m n.p.m.) Kamienna wieża widokowa, o wysokości 16,5 m. Zbudowana z inicjatywy TP w 1898 roku. Istnieje do dzisiaj.
  • Średnia Kopa (542 m n.p.m.) Pod koniec XIX wieku zbudowana została drewniana wieża widokowa, zniszczona około 1898 roku. Na jej miejscu, w roku 1898, stanęła druga, również drewniana wieża widokowa, zniszczona w 1902 roku, następnie w tym samym roku stanęła tu trzecia drewniana wieża. Miała 30 wysokości. Zniszczona 30 grudnia 1912 roku. W 1912 roku zbudowano czwartą i ostatnią drewnianą wieżę, która zachowała się do 1939 r.

Przedgórze Sudeckie

Obniżenie Otmuchowskie
  • Nysa - Betonowa, 33 metrowa wieża ufundowana przez miasto Nysa. Istnieje od 1917 roku. Obiekt niedostępny dla turystów.
  • Krzywa wieża w Ząbkowicach Śląskich - Dawniej była to czworoboczna dzwonnica kościelna wybudowana około 1413 roku. W XVI wieku z powodu tektonicznych ruchów, wieża uległa pochyleniu. W 1858 roku przeprowadzono renowację wieży i dodano attykę w kształcie jaskółczych ogonów. Jej wysokość wynosi 34 m , a odchylenie od pionu 2 m.
Masyw Ślęży
  • Ślęża (718 m n.p.m.) Betonowa wieża widokowa z której można podziwiać panoramy Gór Sowich czy Karkonoszy.
  • Wieżyca (415 m n.p.m.) 15 metrowa, kamienna wieża widokowa zbudowana w 1907 roku, z inicjatywy ZGV (Turystyczne Towarzystwo Ślężańskie).
  • Jańska Góra (253 m n.p.m.) Od 18 października 1869 roku znajduje się tu jedna z pierwszych na Dolnym Śląsku wież widokowych. Ta murowana wieża ma ponad 20 metrów, a na jej szczyt prowadziło 108 stopni. Jej fundatorem był F. Schröter-Wättrisch, właściciel leżących u stóp wzniesienia Sokolnik. Obiekt makształt wieży gotyckiego zamku. Dookoła znajdował się kompleks parkowy. Obecnie wieża istnieje ale wymaga remontu.
Wzgórza Niemczańsko Strzelińskie
  • Gromnik (393 m n.p.m.) Dawniej na wierzchołku znajdowała się murowana wieża widokowa zbudowana w 1825 roku, zniszczona po 1945 r. Obok wieży była gospoda.
  • Grzybowiec (344 m n.p.m.) Pod koniec XIX EGV wybudowało tu drewnianą wieżę widokową.
  • Kluczowska Góra (432 m n.p.m.) Od 5 sierpnia 1893 roku stała tu 18 metrowa, drewniana wieża widokowa ufundowana przez EGV, głównym inicjatorem był Friedrich von Rust. Wieża została zniszczona po 1918 roku.
  • Góra Parkowa koło Bielawy (451 m n.p.m.) Od 20 czerwca 1925 roku stoi tu 10 metrowa, stalowa wieża widokowa ufundowana przez EGV, któremu przewodniczył wówczas Wolfgang Dierig. Była to pierwsza w powiecie stalowa wieża widokowa. Wieża otrzymała nazwę Wolfganga. Z wieży można podziwiać panoramę Bielawy i okolic, a przy dobrej pogodzie można dostrzec miejscowości oddalone nawet o 30 km.

Jesioniki

Wysoki Jesionik
  • Pradziad (1491 m n.p.m.) Pierwsza znajdująca się tu wieża ufundowana była przez MSSGV. Była to kamienna budowla, osiągająca 32,5 metra wysokości. Zbudowana została w 1912 roku, zniszczona 2 maja 1959 r. Obecna wieża, otwarta w 1973 roku, spełnia rolę nadajnika telewizyjnego o wysokości 162 metrów, na 73 metrze znajduje się taras widokowy.
  • Sokolí Vrch (967 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa, zbudowana w 1870 roku, zniszczona w 1890 r. Druga wieża była również drewniana, miała 18 metrów wysokości. Zbudowana została w 1891 roku, zniszczona w 1938 r.
  • Zámecká Hora (854 m n.p.m.) Znajduje się tu drewniana wieża widokowa istniejąca od 1970 do 1996 roku.
  • Zlatý Chlum (908 m n.p.m.) Jest to 26 metrowa wieża widokowa, zbudowana w 1899 roku przez MSSGV. Ze szczytu rozlega się widok na pasmo Jeseników i równinę polską. Pod wieża znajduje się bufet.
Niski Jesionik
  • Bakule (459 m n.p.m.) Znajdowała się tu drewniana wieża widokowa, zbudowana w 1900 roku, zniszczona w 1918 r.
  • Cvilín u Krnova (436 m n.p.m.) Jest to kamienna, 25 metrowa, wieża widokowa. Zaprojektowana przez Ernsta Latzela, ufundowana przez MSSGV. Wieża jest dostępna od 11 czerwca 1903 roku.
  • Háj (631 m n.p.m.) Początkowo znajdowała się tu drewniana, kryta wieża widokowa ufundowana w 1934 roku przez KČST. Wieża przetrwała do 1953 r. 28 września 1996 roku, towarzystwo KČT, zbudowało drugą, również drewnianą, krytą wieżę widokową.
  • Jedová (633 m n.p.m.) Drewniana, 20 metrowa wieża widokowa, ufundowana w 1931 roku przez KČST. Zniszczona w 1938 r.
  • Pastvisko (516 m n.p.m.) Była tu 23 metrowa, drewniana, kryta wieża widokowa, ufundowana przez MSSGV. Otwarcie wieży odbyło się 19 sierpnia 1906. Wieża została zniszczona 5 czerwca 1916.
  • Strázistě k. Úvalna (395 m n.p.m.) Jest to 30 metrowa, kamienna wieża ufundowana przez Komitet budowy wieży Hansa Kudlicha. Otwarcie odbyło się 21 września 1913 roku. Wieża istnieje do dziś.
  • Strásný Vrch (487 m n.p.m.) wieża drewniana - mniejsza kopia tej z Vyhlidki .
  • Svatý Kopeček (378 m n.p.m.) jest to żelazna wieża zbudowana w maju 1975 roku. Jej wysokość wynosi 34 metry. Wieża znajduje się na terenie ZOO. Wstęp wolny, ale trzeba zapłacić bilet wstępu do ZOO.
  • Vyhlídka (553 m n.p.m.) Pierwsza wieża wyrosła na szczycie 17 czerwca 1894 roku. Była to 25 metrowa, drewniana konstrukcja. Ufundowana przez MSSGV, zniszczona w 1930 roku. Druga wieże został zbudowana w maju 1934 roku i przetrwała tylko do 1945 roku. Była to również drewniana budowla, ufundowana przez MSSGV. Trzecia drewniana wieża istnieje od 2001 roku.
Pogórze Jesionika
  • Landek (280 m n.p.m.) Drewniana wieża widokowa, ufundowana w 1998 roku przez Agenture ochrany přírody a krajiny ČR.
  • Nymbursk (205 m n.p.m.) Jest to 50 metrowa wieża z balkonem widokowym na 26 metrze, zbudowana w 2002 roku. Do budowy wykorzystane było drewno, kamien oraz beton. Architektami wieży byli Oldřich Hájek, Jaroslav ?apek, LacoFescu a Tomá? Pavlík. Oficjalne otwarcie odbyło się 28 marca 2003 r.
29552

Forum

Imię i nazwisko:
E-mail:
Tekst:
Suma liczb 5 i 9: (Anty-spam)
   


O nas   Współpraca   Oferta   Kontakt e-mail: sudety@sudety.it  spalanie odpadów  biuro architektoniczne  fotografia wesela śluby  doradztwo i marketing  biznesplany i analizy ekonomiczne  Copyright © 2003-2006 Wójcik & Górski (METASOFT, nagrywanie rozmów, rejestrator rozmów)